Nasz Patron - Łapskie Towarzystwo Regionalne

Szukaj
Idź do spisu treści

Menu główne

Nasz Patron

Kim jesteśmy


Nasz Patron

Stanisław Łapiński
urodził się w Warszawie 4 stycznia 1891 r. Jego rodzice pochodzili z drobnej szlachty podlaskiej, herbu Lubicz. Wkrótce ojciec Stanisława – Tomasz Łapiński nabył dom wraz z ziemią w Łapach. Po przeprowadzce młody Stanisław uczęszczał do miejscowej szkoły powszechnej. W 1904 r. rozpoczął naukę w szkole białostockiej[1]. W międzyczasie był aktywnym członkiem Towarzystwa Krajoznawczego w Łapach. W 1910 r. wyjechał do Lwowa aby studiować na tamtejszej politechnice. W 1912 r. był już członkiem Związku Strzeleckiego, tam również przyjął swój pseudonim ,,Nilski”. Jednocześnie podjął naukę w szkole żołnierskiej podchorążych we Lwowie. Uczył się w niej od września 1912 do maja 1913 r. W latach 1913-1914 uczęszczał do niższej szkoły oficerskiej Związku Strzeleckiego[2].



Początek I wojny światowej zastał Łapińskiego w Krakowie, gdzie zaciągnął się do 1 pułku piechoty. Wkrótce został adiutantem III batalionu, następnie dowodził plutonem piechoty[3]. Łapiński szybko przechodził kolejne etapy awansu. W dniu 9 października 1914 r. Józef Piłsudski mianował Stanisława Łapińskiego podporucznikiem. Walczył w 1 pułku piechoty 1 Brygady Legionów. W grudniu 1914 r. został ranny w bitwie pod Łowczówkiem. W maju 1915 r. Łapińskiego przydzielono do 5 pułku piechoty jako dowódcę plutonu[4].

Walczył m.in. pod Opatowcami, Marcinkowicami, Limanową, Kamieńcem. Od 1 listopada 1918 r. por. Nilski-Łapiński brał udział w obronie Lwowa, gdzie przeprowadził udany atak na cytadelę[5]. W kwietniu 1919 r., już w randze kapitana, Stanisław Nilski-Łapiński walczył w obronie Wilna podczas kontrataku wojsk bolszewickich. Zalety wojskowe Łapińskiego cenił wysoko sam Józef Piłsudski. W dniu 3 maja 1919 r. powierzył Nilskiemu-Łapińskiemu szefostwo sztabu 15 Dywizji Piechoty Wielkopolskiej. Był on już wówczas w randze podpułkownika. Brał udział w obronie Warszawy przed najazdem bolszewickim w sierpniu 1920 r. W dniu 10 września 1920 r. odznaczono go Krzyżem Virtuti Militari V klasy. W tym samym miesiącu za walki pod Wołkowyskiem otrzymał Krzyż Walecznych[6].


Stanisław Nilski-Łapiński cieszył się uznaniem zwierzchników, kolegów i podwładnych. W dniu 8 sierpnia 1921 r. już jako ppłk dypl. został mianowany dowódcą 70 pułku piechoty. Obiecującą karierę przerwała niespodziewana choroba w styczniu 1922 r. Stanisław Nilski-Łapiński zmarł 16 lutego 1922 r. w Szpitalu Okręgowym w Poznaniu. Pogrzeb odbył się 22 lutego, ciało zostało pochowane na cmentarzu garnizonowym w Poznaniu. Jednak już 8 kwietnia 1934 r. ciało ekshumowano i trumnę uroczyście przewieziono na Cmentarz Orląt we Lwowie. Józef Piłsudski dekretem z 9 listopada 1933 r. odznaczył pośmiertnie Nilskiego-Łapińskiego Krzyżem Niepodległości z mieczami[7].










Rela
cja z pogrzebu w Dzienniku Poznańskim
z 10 kwietnia 1934 r., nr 81, s. 1-2.

(
Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa, www.wbc.poznan.pl)



Pamięć o lokalnym bohaterze Łap zaczęto pielęgnować w mieście dopiero od wczesnych lat 30. Wydaje się, że impulsem do przypomnienia postaci Nilskiego-Łapińskiego było odsłonięcie jego pomnika na cmentarzu Obrońców Lwowa w dniu 11 listopada 1934 r. Władze samorządowe w Łapach oraz członkowie miejscowych organizacji i stowarzyszeń, gorączkowo poszukiwały sposobu upamiętnienia tak wybitnej postaci. Pierwszym krokiem było odsłonięcie pamiątkowej tablicy poświęconej bohaterowi oraz przemianowanie ulicy Fabrycznej na ,,Nilskiego-Łapińskiego[8]". Niestety trudno jest obecnie ustalić w którym miejscu znajdowała się wspomniana tablica.






Laweta z trumną pułkownika Nilskiego-Łapińskiego obok pomnika
Wdzięczności w Poznaniu, 8 kwietnia 1934 r.

(
Narodowe Archiwum Cyfrowe)















U
roczystości związane z ekshumacją i przewiezieniem ciała ppłk Stanisława Nilskiego-Łapińskiego z Poznania do Lwowa. Kondukt żałobny z prochami Nilskiego-Łapińskiego pod pomnikiem Wdzięczności w Poznaniu, 8 kwietnia 1934 r.
(Narodowe Archiwum Cyfrowe)



Do wybuchu II wojny światowej nie udało się zrealizować pomysłu związanego z budową pomnika. Możliwe jest, że na przeszkodzie stanęły skromne możliwości budżetu miejskiego Łap w latach 30. XX wieku. We wrześniu 1939 r. mieszkańcy Łap byli świadkami dwóch okupacji. Po wycofaniu się wojsk niemieckich do miasta wkroczyli Sowieci. Jeszcze w 1940 r. zmieniono nazwy ulic. Można sie tylko domyślać, że zlikwidowano również nazwę ulicy Nilskiego-Łapińskiego. Po wkroczeniu Niemców w połowie 1941 r., interesująca nas ulica funkcjonowała już pod przedwojenną nazwą - czyli Fabryczną. I taki stan rzeczy pozostał do sierpnia 1944 r. Przedstawiciele powojennego magistratu łapskiego również pozostali przy starej nazwie. W okresie rządów komunistów w Polsce bohater obrony Lwowa i bitwy warszawskiej z 1920 r., został skazany na zapomnienie. Po transformacji ustrojowej ponownie odżyła pamięć o Nilskim-Łapińskim. W 1989 r. ulicę Fabryczną przemianowano na imię bohaterskiego pułkownika. W 1990 r. nowopowstałe Łapskie Towarzystwo Regionalne przyjęło go jako swego patrona. W 2005 r. Nilski-Łapiński otrzymał w Łapach długo oczekiwany pomnik, który został odsłonięty w centrum miasta. Został on wykonany w podobnej konwencji jak jego lwowski odpowiednik z okresu międzywojennego. W 2009 r. imię ppłk Stanisława Nilskiego-Łapińskiego otrzymało Gimnazjum nr 1 w Łapach. Rok później w tej samej placówce otwarto Izbę Pamięci poświęconą ppłk Stanisławowi Nilskiemu-Łapińskiemu. Zgromadzone zostały tam najważniejsze pamiątki, zdjęcia i dokumenty ofiarowane przez panią Danutę Skibko.

Piotr Sobieszczak

[1] S. Łapiński-Nilski, A. Kron, Listopad we Lwowie (1918 r.), Łapy-Białystok 1993, posłowie autorstwa Krzysztofa Filipowa, s. 47.
[2]
Ibidem, s. 49-53.
[3]
Ibidem, s. 53.
[4]
Ibidiem, s. 54-55.
[5]
Ibidem,  s. 56-61.
[6]
Ibidem, s. 63-65
[7]
Ibidem, s. 66-68.
[8] ,,Dzień dobry. Gazeta Białostocka” 12 listopad 1934, nr 314, s. 8.


 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego