dworzecnagranicy - Łapskie Towarzystwo Regionalne

Szukaj
Idź do spisu treści

Menu główne

dworzecnagranicy


Dworzec na granicy

17.03.2016


Oddany do użytku w 1862 r. dworzec kolejowy we wsi Łapy-Barwiki przytłaczał swoją  monumentalnością. Wśród dominującej do tej pory zabudowy drewnianej, z krytymi strzechą dachami, wyrósł liczący 82 metrów długości i 12 wysokości budynek murowany. Spoglądając na plany tego obiektu, była to niewątpliwie perła architektoniczna. Wielu dzisiaj zadaje sobie pytanie, komu taki kolos był potrzebny?

W latach 1807-1915 Narew pod Łapami stała się granicą, najpierw pomiędzy Księstwem Warszawskim i Cesarstwem Rosyjskim, następnie Królestwem Polskim a Cesarstwem Rosyjskim. Kiedy w latach 50. XIX wieku wytyczano linię budującej się kolei z Warszawy do Petersburga, na gruntach zaścianków Łapińskich postanowiono wybudować stację kolejową. Z uwagi, że projektowano ją pod samą granicą, odpowiednia musiała być również jej ranga. Postanowiono ulokować tutaj również duże zaplecze naprawcze taboru kolejowego z parowozownią na 12 lokomotyw oraz okazały dworzec. Stacji wraz z dworcem i warsztatami nadano wysoką rangę I klasy.


W późniejszych latach, to właśnie na stacji w Łapach następowało oficjalne powitanie rodziny carskiej, gdy ta przyjeżdżała pociągiem z Petersburga. Zanim jednak pociąg carski dotarł do Łap, z Warszawy zmierzał już specjalny komitet powitalny, w osobach najważniejszych ministrów Królestwa. Po oficjalnym powitaniu na stacji w Łapach, wsiadali oni do pociągu i wraz z carem udawali się już wspólnie do Warszawy. W przypadku, gdy car wyruszał w drogę powrotną, ceremoniał był podobny, a oficjalne pożegnanie następowało na stacji w Łapach. I tak np. w dniu 7 lipca 1868 r. na stacji w Łapach przyjmowano Wielką Księżnę Aleksandrę Józefównę, żonę Konstantego Mikołajewicza Romanowa, która przybyła nadzwyczajnym pociągiem z Petersburga. Księżnej towarzyszyli synowie: Mikołaj i Wiaczesław. Na peronie witani byli m.in. przez Generała-Feldmarszałka Namiestnika Królestwa Polskiego, który następnie towarzyszył w dalszej podróży księżnej do Warszawy.




Najstarsze zdjęcie dworca w Łapach z 1916 r. (Zbiory Marka Perkowskiego z Ossego)



Centralnym miejscem dworca była hala główna, w której znajdowały się kasa wraz z nadaniem bagażu. Na parterze mieściły się dwie duże, przedzielane filarami poczekalnie z bufetami, do których przechodziło się korytarzami z hali głównej. W lewej części dworca mieściła się poczekalnia z bufetem dla podróżnych jadących w III klasie, w prawej, dla podróżnych z zasobniejszym portfelem, jadących z klasie I bądź II. Obok każdej z poczekalni znajdowały się toalety, oddzielnie damskie i męskie. W poczekalni I i II klasy, toaleta damska była większa, dodatkowo znajdował się tutaj oddzielny salon dla pań. Na parterze mieściły się również pokoje: zawiadowcy stacji, telegrafisty, jadalnia dla pracowników dworca, pokoje służbowe. W piwnicy dworca znajdowały się pokoje mieszkalne pracowników niższego szczebla, główny piec grzewczy oraz dwie kuchnie. Na pierwszym piętrze znajdowały się pokoje mieszkalne dla prowadzącego bufet oraz najważniejszych urzędników dworca: telegrafisty, konduktora, naczelnika stacji i zawiadowcy stacji. Pokoje tego ostatniego były największe i znajdowały się nad halą główną. Z czasem w budynku dworca uruchomiono punkty usługowe, jak aptekę czy zakład fryzjerski. Na dworcu przyjmował również lekarz kolejowy.  



Żołnierze niemieccy w bufecie dworcowym w Łapach.
Z lewej strony widoczne częściowo filary poczekalni, 1916 r. (Zbiory Marka Perkowskiego z Ossego)


W okresie międzywojennym stopniowo spadała ranga łapskiego dworca kolejowego, czego wyrazem było obniżenie jego statusu z I na II, a w 1933 r. do III klasy. Wzrosło jednak znaczenie dworcowej jadłodajni, którą w 1934 r. podniesiono do rangi restauracji. We wnętrzu dworca mieściła się również kasa do wypłat, w której pobierali swoje pensje pracownicy kolejowi, pracujący na dworcu oraz w pobliskich warsztatach kolejowych. Podobnie jak w poprzednim okresie, na dworcu mieścił się fryzjer, uruchomiono kiosk z gazetami, funkcjonowała apteka, zaś na pierwszym piętrze mieszkali najwyżsi urzędnicy kolejowi wraz z rodzinami. Warto też dodać, że mieściły się tutaj również siedziby niektórych stowarzyszeń. Wspomnijmy jeszcze o tablicy pamiątkowej poświęconej Józefowi Piłsudskiemu. Została ona wmurowana w dniu 19 marca 1931 r. i znajdowała się na zewnętrznej ścianie budynku, po lewej stronie drzwi wychodzących na perony. Zadbane było również otoczenie dworca, chociażby od strony głównego wejścia od ulicy Kolejowej, gdzie usytuowany był piękny, okazały klomb.



Otwarcie dworca kolejowego w Łapach po gruntownym remoncie w 1919 r. (Zbiory Anny Mieczkowskiej)



We wrześniu 1939 dworzec został trafiony kilkoma bombami lotniczymi. Zarówno Sowieci jak i Niemcy nie zamierzali go naprawiać. W 1942 r. Niemcy urządzili tutaj magazyn materiałowy, natomiast funkcję dworca przejął stojący obok budynek dawnego ambulansu kolejowego. Z końcem lipca 1944 r. Niemcy wysadzili częściowo dworzec, po którym pozostały praktycznie same ściany. W 1954 lub 1955 r. całkowicie go wyburzono. Na jego miejsce postawiono prowizoryczny barak, który pełnił funkcję tymczasowego dworca. W 1958 r. rozpoczęto budowę nowego budynku stacyjnego, zaś 1 sierpnia 1961 r. nastąpiło jego uroczyste otwarcie. Stoi do dziś.  O dawnym zaś dworcu mówią już tylko zdjęcia archiwalne.


Piotr Sobieszczak
www.lapskie.pl





Ruiny dworca w Łapach, późne lata 40. XX wieku. (Zbiory Sławomira Raciborskiego z Nowego Jorku,
udostępnione dzięki Panu Markowi Perkowskiemu ze Słupska)





 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego